Huisvesting, grond- en eigendomsrechten

Schendingen van het huisvestings-, grond en eigendomsrecht vormen een duidelijke belemmering voor duurzame vrede en gerechtigheid in Syrië. Het is een obstakel voor de terugkeer van vluchtelingen en een waarschijnlijke oorzaak van toekomstig conflict. Slachtoffers en getroffen gemeenschappen moeten dergelijke schendingen kunnen vastleggen en hun rechten kunnen opeisen

Beeld: Ghaith Alsayed/APPhoto/ANP

Gedurende meer dan 13 jaar conflict hebben miljoenen Syriërs te maken gehad met schendingen van hun rechten op huisvesting, grond en eigendom (Housing, Land and Property rights – HLP). Het regime van Assad heeft de systematische schendingen georkestreerd door wetten, sloop, inbeslagnames en gedwongen migratie. Deze schendingen hebben onevenredig veel schade toegebracht aan vrouwen, families van gevangenen en gemarginaliseerde gemeenschappen. Schendingen van HLP-rechten belemmeren de terugkeer van vluchtelingen, verzoening en duurzame vrede, maar worden meestal behandeld als technische of humanitaire kwesties in plaats van als kwesties van rechtvaardigheid.

Wij bepleiten een slachtoffergerichte benadering van overgangsrechtspraak, zodat getroffen gemeenschappen schendingen kunnen documenteren, de gevolgen kunnen analyseren en besluitvormers kunnen beïnvloeden. Samen met partners, slachtoffers en deskundigen heeft PAX algemeen erkende rapporten verspreid, de intersectionele aard van schendingen benadrukt. We blijven bovendien nationale en internationale actoren onder druk zetten om HLP-rechten prioriteit te geven als basis voor gerechtigheid en de wederopbouw van Syrië.


Erken HLP-rechten voor vrede


Wat is het probleem?

Miljoenen Syriërs zijn het slachtoffer geworden van schendingen van hun recht op huisvesting, grond en eigendom. Veel schendingen vonden plaats in de bredere context van grootschalige en systematische misdaden, zoals gedwongen volksverhuizingen, detentie en verdwijningen en aanvallen op civiele infrastructuur. Het regime van Assad is verantwoordelijk voor de meest systematische en grootschalige schendingen van HLP-rechten, aangezien het een uitgebreid juridisch en bureaucratisch arsenaal heeft ingezet om gemeenschappen te verdrijven, wijken te slopen, eigendommen te plunderen, land in beslag te nemen en eigendomsoverdracht te bewerkstelligen. Ook andere conflictpartijen hebben HLP-rechten geschonden. Aangezien dergelijke schendingen in de Syrische context vaak samenvallen met – of worden verergerd door andere mensenrechtenschendingen en structurele discriminatie die al vóór het conflict bestonden – zijn vrouwen, slachtoffers van detentie en gedwongen verdwijningen en verschillende gemeenschapsgroepen onevenredig zwaar getroffen.

Reclaiming What Was Taken

The Struggle for HLP rights in Post-Assad Syria

Wat we doen

PAX heeft gekozen voor een benadering op basis van overgangsrechtspraak om schendingen van HLP-rechten aan te pakken. Slachtoffers staan hierbij centraal. Samen met partners hebben we slachtoffers en getroffen gemeenschappen voorzien van kennis en vaardigheden om bij te dragen aan de documentatie en analyse van schendingen en om besluitvormers te beïnvloeden.

De afgelopen jaren hebben we met slachtoffers en getroffen gemeenschappen, partners en deskundigen, geanalyseerd hoe belegeringen, gedwongen verplaatsingen, demografische manipulatie of wetgeving hebben geleid tot schendingen van HLP-rechten. We zijn overgegaan tot het vastleggen van de schendingen en de impact ervan op gemeenschappen. We hebben kennis opgedaan over het intersectionele karakter in combinatie met andere mensenrechtenschendingen in de Syrische context. Ook na de val van het regime van Assad blijven we monitoren hoe deze schendingen en onrechtvaardigheden worden aangepakt door de overgangsautoriteiten.

Het slachtoffer centraal

In januari 2022 lanceerden PAX en partners een project om een slachtoffergerichte aanpak van HLP-schendingen in Syrië te bevorderen, met financiële steun van DRL. Partners hebben participatieve kennis gegenereerd, de impact daarvan op gemeenschappen en groepen slachtoffers, en de intersectionaliteit van verschillende lagen van schendingen met HLP-rechtenschendingen.

  • Women Now for Development heeft onderzoek gedaan naar de gendergerelateerde gevolgen van schendingen van HLP-rechten.
  • PEL-Civil Waves heeft onderzoek gedaan naar schendingen van HLP-rechten in Afrin na 2018.
  • PEL-Civil Waves heeft onderzoek gedaan naar de gevolgen van de aardbeving in Jindires.
  • PEL-Civil Waves heeft onderzoek gedaan naar schendingen van HLP-rechten in Ras Al Ayn en Tel Abyad na 2019.

Tijdlijn

Bekijk de voorgang van ons werk.

September 2025

De strijd om HLP-rechten in Syrië na Assad

PAX publiceerde een onderzoek uitgevoerd door Dr. Haid Haid waarin de aanpak van de overgangsautoriteiten ten aanzien van schendingen van HLP wordt beschreven en wordt aangegeven hoe slachtoffers en getroffen gemeenschappen in de praktijk hun rechten opeisen.

Maart 2024

Justice of the Place

Women Now for Development heeft het eerste deel gepubliceerd van een boek met zes verhalen van vrouwen die gedwongen zijn hun huizen in de voorsteden van Damascus, Zabadani, Madaya en Darayya, te verlaten. De vrouwen vertellen hun persoonlijke verhalen over de misdaden en schendingen, waaronder schendingen van het recht op huisvesting, gepleegd door het regime van Assad en zijn bondgenoten, die hebben geleid tot de vernietiging van individuele en collectieve herinneringen en de geschiedenis van de plaats.

6 Februari 2023

Verwoestende aardbeving treft Zuid-Turkije en Noord-Syrië

PAX en partners riepen op tot een lokale en conflictgevoelige respons op de aardbeving in heel Syrië, waarbij ze de aandacht vestigden op het risico dat schendingen van HLP-rechten verder zouden toenemen.

April 2022

Schendingen van HLP-rechten van Palestijnse vluchtelingen, een casestudy van het kamp Yarmouk

Impunity Watch en PAX ondersteunden de inspanningen van een team van Palestijns-Syrische onderzoekers om uren aan getuigenissen uit de eerste hand te verzamelen over de ervaringen van Palestijnse Syriërs uit het Yarmouk-kamp, vanaf de oprichting ervan in 1948 tot de gevechten en belegeringen van het Syrische conflict na 2011, de bezetting door ISIS en ten slotte de herbezetting door het Syrische regime en de bijna volledige ontruiming van de bewoners die er al generaties lang woonden.

Juni-December 2020

Pilotvoor de ontwikkeling van gemeenschapsgerichte strategieën

Als onderdeel van dit project heeft PEL-Civil Waves gemeenschapsmobilisatoren opgeleid om schendingen van HLP-rechten die in 2019 in Ras El Ain hebben plaatsgevonden, te documenteren. Er werd een methodologie ontwikkeld om het documentatieproces uit te voeren. Aan het einde van het proces werd een kort overzicht van de geleerde lessen gepubliceerd.

Maart 2020

Policy brief

In juli 2019 organiseerde PAX samen met Impunity Watch een bijeenkomst van Syrische deskundigen en praktijkmensen uit het maatschappelijk middenveld op het gebied van HLP. Er werd ook een beleidsnota gepubliceerd om analyses en aanbevelingen te delen.

Maart 2019

Juridische belemmeringen voor HLP-rechten in Syrië

In samenwerking met het Syria Legal Network en het War Reparations Centre van de Universiteit van Amsterdam heeft PAX een rapport gepubliceerd over twaalf wetten die door de Syrische regering zijn aangenomen en die onteigening van HLP-rechten mogelijk maken.

Maart 2017

No return to Homs

Samen met het Syria Institute heeft PAX het voorkomen van demografische manipulatie in de stad Homs, met als gevolg schendingen van HLP-rechten, zowel in het Engels als in het Arabisch gedocumenteerd.

2016 – Mei 2018

Siege Watch

Het documenteren van het gebruik van belegeringen als oorlogswapen, met gedwongen verplaatsing en schendingen van HLP-rechten tot gevolg.

Partners

Contact

Benoîte Martin, Programmaleider Syrië