‘Wanneer dit soort spanningen aanhoudt, is het altijd de Venezolaanse bevolking die de gevolgen draagt.’
E.M.F.
E.M.F. begeleidt slachtoffers van mensenrechtenschendingen. Hij gebruikt internationale juridische mechanismen – zoals het Inter-Amerikaans Systeem voor Mensenrechten en het Internationaal Strafhof – om hen toegang tot gerechtigheid te bieden. Hij volgt de escalatie bezorgd, vanwege het risico dat het regime en externe actoren internationaal recht verder onder druk zetten.
De bevolking als drukmiddel
De recente spanningen op zee en in het luchtruim zijn geen op zichzelf staande gebeurtenissen. Volgens E.M.F. gebruikt de regering van Nicolás Maduro internationale confrontaties doelbewust om de interne controle te versterken: ‘In tijden van internationale druk zien we meer arrestaties en intimidatie; het is telkens de bevolking die betaalt.’
Honderden politieke gevangenen zitten nog steeds vast, waaronder buitenlanders en enkele Nederlandse staatsburgers. Hun detentie wordt als drukmiddel gebruikt, en internationale spanningen verergeren hun situatie nog verder.
Volgens E.M.F. krijgt deze dynamiek weinig aandacht in internationale debatten over sancties, militaire aanwezigheid of afschrikking. ‘De focus ligt op staten en machtsblokken, maar zelden op wat dit concreet betekent voor mensen die al jaren leven in een context van structurele rechteloosheid’.
Illegale acties en het recht op leven
Zorgelijk zijn ook de aanvallen op vermeende drugstransporten in het Caribisch gebied, vaak langs routes die migranten en vluchtelingen uit Venezuela gebruiken. Het gaat inmiddels om meer dan 7,7 miljoen mensen, een van de grootste vluchtelingencrises wereldwijd. De feitelijke toedracht blijft onduidelijk door gebrek aan onafhankelijk onderzoek en transparantie.
‘Zelfs als het om drugshandel gaat, rechtvaardigt dat geen buitengerechtelijke executies. Het is een flagrante schending van het internationaal recht.’
E.M.F
Bovendien lopen ook burgers risico, omdat deze routes door verschillende groepen worden gebruikt die actief zijn in migratie en mensenhandel. Strafrechtelijk optreden vereist arrestatie, onderzoek en berechting, geen executies. De vertrekplaatsen staan onder strikte controle van autoriteiten en milities, waardoor onafhankelijke documentatie vrijwel onmogelijk is.
Machado en de Nobelprijs
In deze gespannen context kreeg de Venezolaanse oppositieleider María Corina Machado onlangs de Nobelprijs voor de Vrede, als erkenning voor haar rol als vreedzaam en legitiem boegbeeld van de oppositie. ‘Machado vertegenwoordigt de oppositie en verdient deze erkenning’, vindt E.M.F.
De prijs biedt politieke bescherming: ‘Het fungeert als een schild en verhoogt de kosten van detentie’. Voor veel mensen, die al jaren onder intimidatie, schaarste en geweld leven, is de prijs bovendien een teken dat hun strijd wordt erkend. Het wekt hoop en bevestigt dat vreedzaam optreden internationaal wordt gezien en gesteund.
Tegelijkertijd waarschuwt E.M.F. dat de Nobelprijs op zichzelf de machtsverhoudingen niet verandert. ‘Hoop is belangrijk, maar deze erkenning mag niet worden gebruikt om geweld of militaire acties te rechtvaardigen. Dat zou de situatie verergeren’.
Verkiezingen zonder echte keuze
Volgens E.M.F. ligt de kern van de Venezolaanse crisis in het ontbreken van democratische legitimiteit. De presidentsverkiezingen van vorig jaar boden geen reëel alternatief. ‘De bevolking heeft zich uitgedrukt, maar die verkiezingen zijn gestolen. Dat ontneemt elke legitimiteit aan degenen die nu de macht hebben’, stelt hij.
Na de bekendmaking van de resultaten werden protesten hardhandig neergeslagen door gewapende groepen, met dodelijke slachtoffers. ‘Dat laat zien hoe kwetsbaar burgers zijn wanneer ze hun stem laten horen.’
De repressie beperkt zich niet tot de formele staatsinstellingen. In de loop der jaren heeft de regering nauwe banden gesmeed met gewapende, paramilitaire groepen. Hieronder vallen de zogenaamde colectivos die actief de oppositie en protesten onderdrukken. Ook de ELN, een Colombiaanse guerrillagroep, is actief op Venezolaans grondgebied. Deze groepen intimideren protesten en houden dichtbevolkte wijken onder controle. Deze verwevenheid tussen staat en gewapende netwerken verhoogt het risico op geweld bij een politieke overgang, zeker als die abrupt of ongecoördineerd verloopt.
Een vreedzame uitweg
Voor E.M.F. gaat het niet om ideologie, maar om het beëindigen van grootschalige mensenrechtenschendingen. Hij pleit voor een vreedzame, onderhandelde overgang, maar waarschuwt dat zonder echte, gecoördineerde druk dit kan uitmonden in tijdrekken en normalisatie van misbruik. ‘Alleen een proces dat garanties biedt aan de bevolking kan het geweld stoppen’, stelt hij. Herstel voor slachtoffers is essentieel: ‘Zonder herstel kan er geen gerechtigheid zijn.’
De internationale gemeenschap, en Europa in het bijzonder, heeft een rol te spelen. Niet via militaire druk, maar door actief engagement voor een echte democratische uitweg: een overgang begeleiden en de rechtsstaat ingrijpend versterken. ‘Het gaat erom instellingen te versterken, rechten te waarborgen en te voorkomen dat dezelfde misstanden zich herhalen.’
Zolang dit ontbreekt, blijft Venezuela een speelbal van geopolitiek en betaalt de bevolking opnieuw de prijs. Voor E.M.F. is duidelijk: een vreedzame politieke overgang is geen luxe, maar een noodzakelijke voorwaarde voor gerechtigheid en stabiliteit.
