Kaya, de hoofdstad van Kuilse in de regio Centre-Nord, is een toevluchtsoord voor honderden ontheemden. Volgens SP/CONASUR verbleven er in februari 2023 maar liefst 486.337 ontheemden in het gebied. De instroom van nieuwkomers brengt de nodige uitdagingen met zich mee. Land, water en hulpbronnen zijn schaars en dat heeft spanningen tussen vluchtelingen en gastgemeenschappen doen oplopen. De spanningen kunnen uitmonden in geweld, etnische stigmatisering en landconflicten.
Trainen voor vrede
Om deze problemen aan te pakken, organiseert Réseau Afrique Jeunesse, Santé et Développement of the Centre-North (RAJ-SD/CN), in samenwerking met PAX, sinds oktober 2021 trainingen in conflictbeheersing. Aan deze workshops nemen zowel ontheemden als lokale bewoners deel, waaronder lokale leiders – traditionele stamhoofden, religieuze leiders, jongeren- en vrouwenvertegenwoordigers. De focus ligt op samenleven, sociale cohesie, bemiddeling en vreedzame conflictoplossing.
‘We hebben geleerd hoe we kunnen samenleven en waarom dat nodig is,’ zegt Zeinabou Ouedraogo, een van de deelnemers. ‘In een samenleving kunnen woorden ons verenigen of verdelen. Deze trainingen helpen ons om onze verschillen te overbruggen en vreedzaam naast elkaar te leven.’
De impact is zichtbaar. In een kamp voor ontheemden werd bijvoorbeeld een langdurig conflict opgelost toen deelnemers de opgedane vaardigheden toepasten. ‘Dankzij de training konden we onze meningsverschillen bespreken en een nieuwe commissie vormen,’ legt Sayouba Ouedraogo uit.
Traditionele leiders als vredesambassadeurs
De aanpak van RAJS gaat verder dan de leslokalen. Door het belang van traditionele leiders te erkennen, heeft de organisatie meer dan vijftig Mossi- en Fulani-leiders betrokken bij dialoog en capaciteitsopbouw. In 2021 legden deze leiders de basis voor een netwerk van ‘raden van oudsten’ in elk kanton, belast met bemiddeling en het bevorderen van eenheid.
‘Onze voorouders wisten hoe waardevol vrede en begrip zijn,’ zegt Nabaa Koom, een Mossi-leider. ‘We zetten ons in om deze tradities nieuw leven in te blazen, zodat onze kinderen en kleinkinderen in harmonie kunnen leven.’
Een model voor de toekomst
De afgelopen vijf jaar hebben meer dan 400 mensen een training in conflictbeheersing gevolgd, waaronder 75 religieuze leiders uit moslim-, protestantse en katholieke gemeenschappen. Er zijn meer dan twintig gemeenschapsdialogen georganiseerd en meer dan 120 traditionele hoofden zijn gesensibiliseerd voor vredesopbouw.
Het initiatief van RAJS, in samenwerking met PAX, toont aan dat lokale, cultuurgebonden oplossingen zelfs diepgewortelde verdeeldheid kunnen overwinnen.
‘Wat hier is bereikt, is opmerkelijk,’ zegt Roger Minoungou van PAX in Burkina Faso. ‘Deze principes verdienen navolging elders, zodat meer gemeenschappen kunnen profiteren van duurzame vrede.’
De ervaringen uit Kaya bieden hoop. Door traditie en innovatie, dialoog en actie te combineren, lossen gemeenschappen niet alleen conflicten op – ze leggen ook de basis voor een vreedzame toekomst.
