De afgelopen maanden heeft de Nederlandse overheid verschillende belangrijke strategische documenten gepubliceerd die richting geven aan het Nederlandse internationale veiligheidsbeleid in een verslechterende geopolitieke context. Daarin wordt erkend dat veiligheid niet alleen wordt bedreigd door militaire conflicten, maar ook door polarisatie, desinformatie, democratische erosie en afnemend vertrouwen. Opvallend is echter dat deze brede dreigingsanalyse zich nauwelijks vertaalt in een even brede beleidsagenda. De nadruk van de voorgestelde maatregelen ligt vooral op afschrikking, militaire capaciteit en geopolitieke concurrentie, terwijl niet-militaire aspecten van veiligheid onderbelicht blijven.
Meer nodig dan militaire instrumenten
Samen met andere Nederlandse maatschappelijke organisaties die zich inzetten voor vrede, conflictpreventie en ontwikkeling stellen wij dat militaire instrumenten alleen geen duurzame veiligheid kunnen bieden. Weerbare samenlevingen vragen om veel meer: vertrouwen tussen burgers en overheid, sociale cohesie, sterke lokale netwerken, onafhankelijke media, actief burgerschap en goed functionerende maatschappelijke organisaties. Wanneer extra investeringen in defensie ten koste gaan van sociale programma’s die de samenleving versterken, worden samenlevingen kwetsbaarder voor uitdagingen die niet met militaire middelen kunnen worden opgelost.
Ook zien wij risico’s in de snelle uitbreiding van de defensiesector zonder voldoende waarborgen op het gebied van mensenrechten, conflictgevoeligheid, verantwoord wapenexportbeleid en internationale afspraken over wapenbeheersing. Dat is des te zorgelijker nu conflictpreventie, diplomatie en vredesopbouw – instrumenten die juist helpen om geweld te voorkomen – een minder prominente plaats krijgen binnen het veiligheidsbeleid.
Kies voor een totaal-aanpak
In onze gezamenlijke reactie roepen wij de Nederlandse overheid op om te kiezen voor een werkelijk brede benadering van veiligheid. We bevelen aan:
- Leg de koppeling te leggen tussen veiligheid, de democratische rechtsstaat en sociale cohesie
- Investeer structureel in conflictpreventie en vredesopbouw
- Veranker menselijke veiligheid expliciet als beleidsprincipe in de veiligheidsstrategie
- Versterk de positie van onafhankelijke maatschappelijke organisaties
- Integreer de Women, Peace and Security (WPS)-agenda nadrukkelijk in het veiligheidsbeleid
De gezamenlijke reactie is opgesteld door PAX, samen met CARE Nederland, Cordaid, Mensen met een Missie, WO=MEN Dutch Gender Platform en Civil Society Platform for Peacebuilding and Statebuilding (CSPPS).
