Sullam, een beweging van jonge en activistische Syriërs bouwt zo aan een geweldloze toekomst voor Syrië. Tijdens het hoogtepunt van de oorlog werd Sullam opgezet, in samenwerking met PAX. Meer dan 200 jongeren volgden toen de trainingen. Ze trotseerden daarmee polarisatie, geweld en angst.
Ibrahim Alfawal
Het opzetten van de trainingen ging makkelijker dan je misschien zou denken. ‘We verwachtten veel obstakels,’ vertelt organisator Ibrahim Alfawal (32). Hij ontvluchtte Syrië nadat hij zich had aangesloten bij vrijwilligersorganisaties en als burgerjournalist had gewerkt. Ook maakte hij een chemische aanval mee op zijn thuisstad Douma. Nu woont en werkt Ibrahim in Utrecht en is hij bij PAX projectcoördinator van Sullam. ‘We wisten niet of mensen na een oorlog waarbij meer dan 500.000 doden zijn gevallen en meer dan dertien miljoen mensen ontheemd zijn geraakt al open zouden staan voor geweldloosheid. We waren bang dat polarisatie in de weg zou staan, maar dat viel dus allemaal heel erg mee. We gaven trainingen waar zowel Alawitische als Soennitische jongeren aan meededen.’
De kracht van gewone mensen
Zelf bestudeerde Ibrahim geweldloosheid aan de Universiteit in Beiroet. Hij werd zo geraakt door de kracht van woorden en vreedzaam verzet, dat hij vastbesloten raakte zijn ideeën in Syrië uit te dragen. ‘Ik wil het nieuwe Syrië vertellen dat woorden krachtiger zijn dan wapens. Ik hoop dat Sullam erin slaagt een nieuwe golf van jonge activisten te voorzien van kennis, vaardigheden en een ethische basis om onderdrukking te weerstaan zonder geweld te gebruiken. Ook willen we educatief materiaal ontwikkelen waaronder artikelen, podcasts, posters en andere mediahulpmiddelen. Zo kunnen we het publieke begrip van geweldloosheid en verzet verdiepen.’
Vanuit Utrecht stak Ibrahim samen met zijn Syrische collega’s veel tijd en energie in het vinden van de juiste jongeren. ‘Mensen die mee willen doen moeten de kernprincipes van de organisatie accepteren. Ze krijgen een training waarin ze veel leren. Ook mogen ze hun eigen campagne opzetten over een zelfgekozen kwestie. Wij begeleiden ze daarbij. Ik geloof in de kracht van gewone mensen om verandering te brengen.’
Rahaf Al Ali
‘Ik heb deze training gevolgd, omdat ik ervan overtuigd ben dat geweldloosheid niet alleen een moreel principe of een humanitaire houding is. Het is een manier van leven. Mijn eigen leven is diep getroffen door de langdurige oorlog in mijn land, Syrië. Ik streef ernaar om mijn driejarige zoontje een stabiele en veilige omgeving te bieden,’ vertelt Rahaf Al Ali (34). ‘Ik wil graag deel uitmaken van de generatie die de basis legt voor die toekomst.’
‘Voor de val van het regime, was deelname aan een vreedzame of mensenrechtengeleerde activiteit strafbaar. Iedereen was bang voor arrestaties of zelfs gevangenisstraf. Ik ook, maar ik deed het toch. In een zeer beperkte en vertrouwde kring. Nu is iedereen trots op me. Mijn familie en vrienden begrijpen waarom ik doe wat ik doe.’
‘De situatie in Syrië blijft fragiel en complex. Er zijn serieuze uitdagingen, zoals ontvoeringen, religieus extremisme en sektarische spanningen. Als vrouw voel ik deze druk op een directe manier. Zo wordt de manier waarop je je als vrouw kleedt en gedraagt steeds meer aan banden gelegd. Dat gebeurt allemaal uit naam van traditie of religie.’
Een droom
‘Door Sullam leerde ik hoe ik campagnes opzet, machtsdynamieken gebruik en allianties bouw. En ook hoe nauwkeurige planning, bewust taalgebruik en opzettelijke dynamiek een krachtige impact kan hebben. Mijn levensdoel is om een geweldloze samenleving op te bouwen.’
‘Er worden veel inspanningen geleverd door het maatschappelijke middenveld en jongeren om een land op te bouwen dat de rechten van al zijn burgers respecteert zonder discriminatie. Het is een weg vol uitdagingen die collectief bewustzijn en aanhoudend inzet vereisen. In de nabije toekomst wil ik zoveel mogelijk jongeren bereiken en een lesprogramma over geweldloosheid op scholen introduceren. Het begin van mijn droom is er.’
Rouqaya Wazir
‘Ik ben ervan overtuigd dat je met wapens en alleen maar luide stemmen geen verandering teweegbrengt. Na een oorlog van meer dan vijftien jaar, wil ik dat de cyclus van vernietiging, geweld en pijn stopt. Daarom heb ik me aangemeld voor deze academie. Hierdoor hoop ik een geweldloze stem te kunnen laten horen en een vreedzame verandering te brengen in Syrië.’
Aan het woord is Rouqaya Wazir (23). Tijdens de oorlog leefde ze zeven moeilijke jaren onder beleg en moest een aantal keer gedwongen verhuizen. Nu woont ze in Al-Bab, een kleine stad niet ver van Aleppo.
‘Syrië is gewond, maar niet dood. Er is pijn, uitputting en veel mensen verloren de hoop. Het land lijdt onder economische verlamming. De weg die voor ons ligt is lang, maar wat mij betreft niet onmogelijk.
Mijn familie vond het eerst niet zo’n goed idee dat ik aan deze training mee zou doen. Verandering werd door hen geassocieerd met geweld. Nu ze zien hoe gepassioneerd ik ben en wat ik allemaal geleerd heb, ondersteunen ze mij en deze geweldloze groep volledig.’
Een stem van de stemlozen
‘Door deze training zie ik dat ik niet de enige ben die droomt van een veilig, vrij en rechtvaardig Syrië. Ik ben blij dat ik nu deel uitmaak van een tweede familie die mijn waarden en normen deelt. Ik heb geleerd dat gemeenschapszin en collectief werk de basis vormen voor het opbouwen van een geweldloze omgeving vol hoop, liefde en veiligheid. Ook heb ik inspirerende mensen ontmoet die me lieten zien hoe ik een sterke, ambitieuze vrouw en een rolmodel kan zijn voor de volgende generatie. Ooit wil ik graag een capabele bestuurder zijn met een eigen organisatie. Iemand die zinvolle veranderingen brengt. Bijvoorbeeld via media, bewustwordingscampagnes, of kunst. Ik wil een stem worden van de stemlozen.’
Haya Al-homedi
Aanvankelijk durfde ze niet te vluchten. Mensen die Raqqa verlieten, liepen het risico te worden gearresteerd en beschuldigd van lidmaatschap van ISIS. Maar toen de bombardementen te hevig werden, studeren aan de universiteit vrijwel onmogelijk werd en ze vreesde voor haar leven, verliet Haya Al-homedi (37) in 2016 haar woonplaats, Raqqa. Na een moeizame reis vroeg ze uiteindelijk asiel aan in Libanon. Daar verbleef ze vier jaar. Nu woont ze weer in Raqqa. ‘Het leven in Syrië is nog steeds moeilijk. Op zowel economisch, sociaal als politiek vlak. Mensen zijn uitgeput, maar er worden wel zaadjes van hoop geplant, vooral door jongeren.’
Dezelfde rechten voor iedereen
‘Ondanks alle pijn die we allemaal nog voelen, geloof ik dat verandering mogelijk is. Ik werk al sinds 2013 als burgeractivist met lokale en internationale organisaties. Ik maak deel uit van een generatie die actief elke vorm van geweld afwijst. Wij zijn op zoek naar nieuwe manieren om een samenleving op te bouwen waarin niemand buitengesloten wordt. Wij gaan met iedereen het gesprek aan. Wij willen dat iedereen waardig wordt behandeld en dat we allemaal dezelfde rechten hebben.’
‘Ik wilde deze training graag doen, omdat ik meer wilde leren over geweldloos communiceren. Ik heb de principes geleerd van geweldloze communicatie. Ik begrijp nu ook de mechanismen van onderdrukking en conflict. En ken het belang van vreedzame initiatieven. Inmiddels werk ik in Raqqa samen met vijftien mannen én vrouwen aan projecten om het belang van geweldloosheid verder uit te dragen. Waar ik ook ben, ik wil graag op een positieve manier impact maken. Ik wil helpen om een rechtvaardige en vreedzame samenleving op te bouwen.’
‘Als het aan mij ligt word ik een activist die gespecialiseerd is in het verspreiden van geweldloosheid. Ik wil mijn kennis overal delen. Op scholen. Bij mensen thuis. In instellingen. Overal.’
