De oorlog tegen Iran is illegaal volgens het internationaal recht en door de bombardementen zijn inmiddels al meer dan 1400 burgers gedood. Ruim drie miljoen mensen zijn op de vlucht. En het recente Israëlische geweld tegen Libanon lijkt steeds meer op het eerdere geweld tegen Gaza. Het heeft al geleid tot meer dan duizend doden, onder wie veel burgers. Meer dan een miljoen mensen zijn in Libanon op de vlucht geslagen. De VS en Israël vallen allerlei doelen aan, zowel in Iran als in Libanon.
Desondanks wil de Nederlandse regering dit geweld door de VS en Israël niet veroordelen. En beide moties hierover haalden geen meerderheid in het parlement. Alleen GroenLinks-PvdA, DENK, PvdD, SP en Volt stemden voor de motie over Iran en dezelfde partijen plus D66 voor de motie over Libanon.
Helaas staat dit in een lange traditie. Oorlogsgeweld door de VS en Israël, zogenaamd bevriende staten, wordt door de Nederlandse regering en het parlement nagenoeg nooit veroordeeld.
De vorige oorlog van Israël (en later ook de VS) tegen Iran in juni vorig jaar duurde twaalf dagen duurde en bevestigt dit beeld. Ook dit geweld was illegaal en en doodde meer dan duizend Iraniërs. Maar een motie die vroeg deze agressie te veroordelen werd weggestemd. Alleen GroenLinks-PvdA, D66, SP, DENK, PvdD en Volt stemden voor.
De Amerikaanse aanval op Venezuela begin dit jaar, toen president Maduro werd ontvoerd en tientallen werden gedood, laat hetzelfde zien. Alhoewel er geen twijfel is dat dit militaire optreden van de VS illegaal was, volgde er geen veroordeling door Nederland. Een motie die hierom vroeg, kreeg enkel steun van GroenLinks-PvdA, DENK, PvdD, SP en Volt.
Een ander voorbeeld komt uit december 2024, kort na de val van de Assad-regering in Syrië. Israël heeft toen misbruik gemaakt van de chaos die was ontstaan in het buurland door veel luchtaanvallen uit te voeren en extra Syrisch grondgebied te bezetten (tot op de dag van vandaag). Een motie om deze bezetting te veroordelen haalde het evenmin. Het kreeg enkel steun van GroenLinks-PvdA, D66, SP, DENK, PvdD en Volt.
Een laatste voorbeeld, van oktober 2023, een paar weken na de aanval van Hamas op Israël. Duidelijk was toen al dat ongekend geweld tegen Gaza werd ingezet, met op dat moment meer dan 6500 doden. Burgerdoelen werden nietsontziend gebombardeerd. Mensenrechtenorganisaties en de VN rapporteerden over schendingen van het internationaal recht. Een motie die dit constateerde en opriep het geweld van Israël te veroordelen (niet alleen dat van Hamas), werd weggestemd. Alleen D66, PvdA, SP, GroenLinks, PvdD, FVD, DENK, Volt, BIJ1 en Fractie-Den Haan stemden voor.
Terwijl illegale oorlogshandelingen door de VS en Israël niet worden veroordeeld (en geregeld zelfs ‘begrip’ voor dergelijke acties wordt uitgesproken ), wordt geweld van tegenstanders vaak wel veroordeeld, zelfs ‘met klem’, ‘in de scherpste bewoordingen’ of ‘ten zeerste’. De aanval van Hamas op Israël in oktober 2023 natuurlijk, maar net zo goed geweld door de Iraanse staat tegen demonstranten als militaire handelingen tegen scheepvaart in de Rode Zee door de machthebbers in Jemen. En uiteraard de Russische agressie tegen Oekraïne.
Het is heel goed dat Nederland dit geweld wél veroordeeld. Maar het niet veroordelen van geweld door ‘bevriende’ staten is uitermate problematisch: het ondermijnt de effectiviteit als oorlogsgeweld door andere staten wel veroordeeld wordt. Het staat ook haaks op de grondwet, die stelt dat de regering de ontwikkeling van de internationale rechtsorde bevordert – een zinnetje dat ook in het coalitieakkoord van de nieuwe regering staat. Het is de hoogste tijd dat Nederland afstand neemt van deze hypocriete houding en juist consequent inzet op bevordering van de internationale rechtsorde.
Dit artikel verscheen eerder in Joop.
Veroordeel oorlogsgeweld
We roepen de Nederlandse regering vaker op om oorlogsgeweld te veroordelen. Enkele recente voorbeelden:
