De bevolking van Libanon wordt opnieuw geconfronteerd met een gevaarlijke escalatie van geweld. Na vijftien maanden van een fragiel staakt-het-vuren – dat Israël dagelijks schond – vuurde Hezbollah op 2 maart raketten af op Israël. Dit was een reactie op eerdere aanvallen van Israël en de Verenigde Staten op Iran. Israël lijkt nu vastbesloten om de invloed van Iran in Libanon te breken door Hezbollah te ontwapenen of te vernietigen. De Israëlische minister van Financiën dreigt zelfs Libanon te veranderen in een nieuwe Gaza.
Het Israëlische offensief heeft al meer dan 900 doden veroorzaakt, onder wie veel burgers. Meer dan een miljoen mensen vluchtten uit Zuid-Libanon en Zuid-Beiroet naar het noorden, op zoek naar veiligheid in de Bekaavallei, Tripoli of de noordelijke wijken van Beiroet. Scholen en openbare gebouwen zijn omgevormd tot opvangplaatsen, terwijl gezinnen op straat slapen.
Human Rights Watch waarschuwt: Israël gebruikt witte fosfor in Zuid-Libanon, een wapen dat verschrikkelijke gevolgen heeft. Witte fosfor ontbrandt onmiddellijk bij contact met zuurstof en veroorzaakt verschrikkelijke verwondingen.
We wilden hier geen deel van uitmaken, maar op de een of andere manier zitten we er toch middenin. We hebben genoeg van alles. We raken onze energie kwijt.
A. uit Tripoli
Een terugkerende nachtmerrie
Voor veel Libanezen voelt het hernieuwde geweld als een terugkeer naar een verleden dat ze nooit meer wilden meemaken. De woede richt zich op Hezbollah, dat Libanon volgens velen in een nieuwe oorlog heeft meegesleept. De uitputting is voelbaar: jaren van economische crisis, de explosie in de haven van Beiroet in 2020 en herhaald geweld hebben hun tol geëist.
Deze golf van geweld voelt anders. Aanvallen richten zich nu op locaties die eerder als veilig golden, zoals het centrum van Beiroet. Vorige week kwamen ontheemde mensen om bij een aanval op de kustpromenade, waar gezinnen hun toevlucht zochten. Nachtelijke operaties in de Bekaavallei houden bewoners wakker en angstig.
‘Iedereen staat op scherp en is nerveus.’
V. uit de Bekaavallei
De dreiging van een Israëlische grondinvasie om een bufferzone te creëren in Zuid-Libanon domineert de gesprekken. Families bereiden noodplannen voor en bepalen vluchtroutes.
Hoewel de Libanese regering opnieuw heeft bevestigd een einde te willen maken aan aanvallen van Hezbollah vanaf haar grondgebied, is de sociale verdeeldheid steeds duidelijker zichtbaar. Na de aankondiging van Israël dat het Hezbollah-gelieerde doelen overal zal aanvallen, groeien de angst en het wantrouwen. Is het wel veilig om ontheemde gezinnen te helpen als die door Israël mogelijk worden gezien als handlangers van Hezbollah?
Wie kan helpen?
De Libanese overheid, verzwakt door jaren van economische crisis en politieke verlamming, kan nauwelijks veiligheid of basisvoorzieningen garanderen. De verantwoordelijkheid ligt bij lokale gemeenschappen en informele netwerken.
Lokale grassrootsgroepen en gemeenschapsinitiatieven worstelen om de crisis het hoofd te bieden. In 2024 mobiliseerden hulporganisaties nog middelen om ontheemde gezinnen te helpen, maar nu is de situatie moeilijker. Financieringstekorten beperken de capaciteit van groepen om noodhulp te bieden.
In Libanon werken we met organisaties Peace of Arts, dat in 2024 in de Bekaavallei gemeenschapskeukens opende, maar nu blijven deze gesloten door gebrek aan financiering. ‘We staan klaar om de keukens te openen, maar we hebben basisbenodigdheden nodig – en daar is geen geld voor,’ zegt V.
Nu het geweld toeneemt, groeit de angst dat de Libanon terugvalt in verdeeldheid en de dreiging zoals tijdens de burgeroorlog. Voor veel mensen is dit niet zomaar een nieuwe escalatie, maar een terugkeer naar een verleden dat ze nooit opnieuw wilden beleven.
Wij roepen op tot:
- Een onmiddellijke stopzetting van de vijandelijkheden door alle partijen, inclusief Israël en Hezbollah, om verdere schade aan burgers te voorkomen.
- Geen Israëlische grondinvasie, maar een volledige terugtrekking uit Libanees grondgebied.
- Verantwoording voor schendingen van het internationaal humanitair recht, waaronder het aanvallen van burgers en het gebruik van verboden wapens.
- Meer directe en flexibele steun voor lokale initiatieven die essentiële hulp bieden, zodat zij kunnen inspelen op de dringende noden van getroffen gemeenschappen.
