De Hoge Raad draagt de Minister van Buitenlandse Zaken op om opnieuw de exportvergunning van F35-onderdelen met eindbestemming Israël te beoordelen. Minister van Weel heeft hier maximaal zes weken de tijd voor. Ondanks dat de Hoge Raad de uitspraak van het Haagse Gerechtshof vernietigd heeft, blijft het verbod op de levering van Nederlandse onderdelen aan Israël in de tussentijd bestaan. De Hoge Raad oordeelt dat de minister zélf de beoordeling moet uitvoeren en niet de rechter. Bij het uitvoeren van deze nieuwe beoordeling van de export van F35-onderdelen moet de regering toetsen op het risico dat deze export bijdraagt aan schendingen van het humanitair oorlogsrecht.
Gezien de aanhoudende genocide in Gaza is het kraakhelder dat de export van F35-onderdelen naar Israël verboden moet blijven
Oxfam Novib, PAX en The Rights Forum.
Rolien Sasse, directeur van PAX: ‘De rechter zegt feitelijk: “Minister, doe je werk en volg daarbij de rechtsregels die er zijn. Neem eindelijk je verantwoordelijkheid en volg daarmee de wet.” En die wet is helder: er mogen geen wapens geëxporteerd worden als het risico bestaat dat het humanitair recht wordt geschonden. Dit is overduidelijk het geval, dus de minister kan niet anders beslissen dan dat de exportvergunning ingetrokken blijft. We verwachten daarmee dat ons doel is bereikt: geen export van F35-onderdelen van Nederland naar Israël. We blijven er alles aan doen om Nederlandse medeplichtigheid aan de genocide in Gaza te stoppen.’
Liesbeth Zegveld, advocaat namens de organisaties: “Het is bij hoge uitzondering dat de Hoge Raad de Staat aanspreekt op de eigen verantwoordelijkheid en de opdracht geeft om binnen zes weken een nieuwe beoordeling te doen. Daarbij geeft de Hoge Raad de duidelijke opdracht dat de Staat moet toetsen aan de criteria over mensenrechten in exportregels. Gezien de catastrofale situatie in Gaza kan de Staat maar één kant op.”
De winst van deze juridische strijd is duidelijk. Sinds 12 februari 2024 zijn er géén Nederlandse F35-onderdelen rechtstreeks naar Israël geëxporteerd. Wij roepen de Nederlandse regering met klem op om het geldende exportverbod te handhaven en er alles aan te doen dat Nederlandse F35-onderdelen niet gebruikt kunnen worden door Israël bij de genocide in Gaza.
Wij blijven strijdbaar. Strijdbaar om de genocide in Gaza te stoppen. Strijdbaar om de illegale bezetting van Palestina te beëindigen. En strijdbaar om de afbraak van het internationale rechtssysteem tegen te gaan en de fundamentele waarden van onze gezamenlijke menselijkheid te beschermen. De uitspraak van vandaag laat des te meer zien hoe groot de maatschappelijke verantwoordelijkheid is om daarvoor te blijven opstaan.
Na de uitspraak: What’s next
Op dinsdag 21 oktober hebben de directeuren van The Rights Forum, Oxfam Novib en PAX samen met een van onze advocaten van Prakken d’Oliveira een nagesprek over de F35-rechtszaak die de afgelopen twee jaar gevoerd is. Hoe zat het ook alweer, wat betekent deze uitspraak voor Nederland en vooral: what’s next? Meld je hieronder aan om erbij te zijn.
