In de brief wordt de Europese Unie opgeroepen zich terug te trekken uit het controversiële Memorandum of Understanding (MoU) met Rwanda. De brief benadrukt de rol van Rwanda in het aansteken van geweld en uitbuiting in de Democratische Republiek Congo (DRC) en roept de EU op om haar acties in lijn te brengen met haar verplichtingen op het gebied van mensenrechten en duurzaamheid.
Hoewel de EU bezorgd is over de betrokkenheid van Rwanda bij het destabiliseren van de DRC, versterkt ze tegelijkertijd de banden met Rwanda via een overeenkomst die het risico loopt de eigen verplichtingen op het gebied van vrede en mensenrechten ondermijnen. In februari 2024 ondertekende de EU het MoU, dat zich richt op het verkrijgen van kritieke mineralen zoals tantalum, tungsten en niobium. Deze mineralen worden echter voornamelijk gewonnen in de door oorlog getroffen regio van Oost-Congo, waar de door Rwanda gesteunde gewapende groep M23 (onder andere) profiteert van illegale mijnbouw.
Wake-up call voor Beleidskader van Kritieke Grondstoffen van EU
De Critical Raw Materials Act van de EU (CRMA), aangenomen in 2023, is bedoeld om de bevoorrading van mineralen voor de groene transitie veilig te stellen, maar slaagt er niet in de mensenrechtenrisico’s van mijnbouw in conflictgebieden en politiek fragiele regio’s aan te pakken. De crisis in Rwanda is een wake-up call: Europa’s streven naar bevoorradingszekerheid mag niet ten koste gaan van verantwoorde toelevering.
De Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD), die in 2026 van kracht moet worden, is bedoeld om de maatschappelijke verantwoordelijkheid van bedrijven te versterken, maar economische en politieke druk zou de handhaving ervan kunnen verzwakken. Ondertussen is de bestaande wetgeving van de EU over zorgvuldigheidsplicht met betrekking tot 3T-goud ineffectief gebleken, zoals onderzoek van PAX en anderen heeft aangetoond, wat het vertrouwen in de capaciteiten van de EU om verantwoorde toelevering te waarborgen verder ondermijnt.
We benadrukken, samen met andere maatschappelijke organisaties, dat de CRMA sterkere waarborgen nodig heeft en niet alleen kan vertrouwen op de CSDDD. In haar werk over de CSDDD hebben we de noodzaak van verhoogde zorgvuldigheidsplicht in conflictgebieden en risicovolle gebieden benadrukt—een kwestie die net zo relevant is voor de CRMA. Zonder dergelijke waarborgen loopt de groene transitie van Europa het risico de conflict gerelateerde toeleveringsketens te versterken in plaats van af te breken.
Oproep tot actie van maatschappelijke organisaties
Als reactie op de recente ontwikkelingen in de DRC roept de brief die door PAX en andere NGO’s is ondertekend de EU op om het MoU met Rwanda te annuleren en alle mineralenprojecten onder de CRMA die met Rwanda te maken hebben, op te schorten. Deze stappen zijn noodzakelijk om verdere compliciteit in de rol van Rwanda bij het aansteken van geweld in de DRC te voorkomen en ervoor te zorgen dat de Europese handel niet bijdraagt aan conflict.
De keuze ligt nu bij de Europese Commissie: haar waarden handhaven of medeplichtig blijven in een systeem dat geweld in Congo aanwakkert. We roepen de EU op om onmiddellijk en daadkrachtig actie te ondernemen om de DRC en haar bevolking te beschermen en ervoor te zorgen dat Europese handel geen conflict financiert.
