De klacht gaat over de gedwongen verdrijving van meer dan 59.000 mensen uit landbouwgemeenschappen in Cesar, in het noorden van Colombia. Families zijn vermoord, bedreigd en van hun land verdreven door paramilitair geweld, en een groot deel van dat land wordt nu gebruikt voor kolenmijnbouw. Kolen uit deze regio zijn jarenlang naar Europa geëxporteerd, onder andere naar Vattenfall, waardoor Europees energieverbruik en aanhoudende mensenrechtenschendingen verbonden zijn met elkaar.
De Asamblea Campesina del Cesar por la Restitución de Tierras y el Buen Vivir (Asamblea Campesina), diende in april 2023 de klacht in, samen met PAX en SOMO. De beslissing van het Nationaal Contactpunt (NCP) volgt op de acceptatie vorig jaar van soortgelijke klachten tegen de havens van Amsterdam en Rotterdam en HES International.
Vattenfall gelinkt aan ‘bloedkolen’
De klacht stelt dat Vattenfall (voorheen Nuon in Nederland) door zijn historische kolenaankopen direct verbonden is aan de mensenrechtenschendingen, voordat het in 2019 stopte met kolengebruik in Nederland toen de Hemwegcentrale in Amsterdam werd gesloten.
Volgens de indieners voerde Vattenfall in 2017 een mensenrechtenonderzoek uit en bracht het negatieve effecten in de toeleveringsketen in kaart, maar nam het bedrijf geen effectieve maatregelen om deze aan te pakken – noch vóór, noch na de kolenuitfasering in 2019.
De klacht stelt dat Vattenfall niet heeft gehandeld volgens de OESO-richtlijnen voor verantwoord zakendoen, die bedrijven verplichten risico’s te voorkomen, negatieve effecten aan te pakken en bij te dragen aan herstel.
NCP accepteert klacht
Het NCP concludeert dat de klacht voldoet aan de criteria voor verdere behandeling. Dit betekent niet dat er al een oordeel is over Vattenfalls handelen, maar de aangevoerde kwesties zijn voldoende onderbouwd. Het NCP heeft aangeboden te bemiddelen in een dialoog, en zowel Vattenfall als de klagers hebben dit geaccepteerd. Zo ontstaat een kans voor een bemiddelde dialoog met de getroffen gemeenschappen.
Gemeenschappen wachten nog steeds op gerechtigheid
PAX, SOMO en Asamblea Campesina verwelkomen de beslissing. ‘Al jarenlang zijn Europese energiebedrijven gelinkt aan kolen die verband houden met de gedwongen verdrijving van gemeenschappen in Cesar,’ zegt Joris van de Sandt, Policy expert Latijns-Amerika bij PAX. ‘De acceptatie van deze klacht door het NCP biedt nu een concrete kans voor dialoog en reparatie waar de gemeenschappen al lang op wachten.’
Joseph Wilde-Ramsing van SOMO voegt toe: ‘Vattenfall droeg jarenlang bij aan deze schade, en stopte daarna op onverantwoorde wijze zonder te helpen de gevolgen aan te pakken van de impacts waaraan het had bijgedragen tijdens vele jaren van aankoop en winst uit goedkope bloedkolen.’
Een vertegenwoordiger van de Asamblea Campesina verklaart: ‘Onze gemeenschappen lijden al tientallen jaren onder verdrijving, geweld en verlies. Bedrijven die hebben geprofiteerd van deze kolen moeten nu met ons in gesprek gaan en verantwoordelijkheid nemen.’
Andere bedrijven onder toezicht
De bredere campagne betreft ook andere Europese energiebedrijven, waaronder RWE en Uniper, die nog steeds kolencentrales in Nederland exploiteren. Beslissingen over klachten tegen deze bedrijven staan nog uit bij het Duitse NCP.
De acceptatie van deze klacht is een belangrijke stap naar verantwoording in toeleveringsketens in conflictgebieden, en test of betekenisvolle dialoog kan leiden tot waarheid, gerechtigheid en reparatie voor de gemeenschappen in Cesar.
