De VS en Iran hebben een akkoord ondertekend. Afgesproken is dat het geweld tussen de VS en Iran en ook tussen Israël en Hezbollah in Libanon stopt. De straat van Hormuz gaat weer open voor de internationale scheepvaart. Er komt een wederopbouwplan voor Iran en sancties tegen het land worden verlicht. Iran belooft geen kernwapens te maken. Details worden nog uitgewerkt zodat binnen zestig dagen een definitief akkoord gesloten kan worden.
Terwijl onderhandelingen tussen de VS en Iran over het nucleaire programma van het land nog bezig waren, vielen de VS en Israël eind februari Iran aan. Kort daarna escaleerde ook het geweld in Libanon, onder andere met een Israëlische grondinvasie. Duizenden burgers zijn gedood. Miljoenen ontheemd. Eerder werden al een staakt-het-vuren voor Iran en Libanon overeengekomen, maar die werden geregeld geschonden.
Het is heel goed dat dit akkoord is gesloten. Eerst en vooral voor de burgers in Iran en Libanon, maar ook elders in de regio, ook in Israël. Denk aan de meisjesschool in Iran die al op de eerste dag van de oorlog werd gebombardeerd, met 165 doden. Kort na het uitbreken van de oorlog hekelde PAX in een opiniestuk in de Volkskrant de selectieve verontwaardiging, specifiek dat er zo weinig aandacht was voor de burgerdoden in Iran.
Door de blokkade van de Straat van Hormuz werden ook veel burgers elders in de wereld slachtoffer. Vooral door hoge prijzen voor noodzakelijke producten, eerst en vooral voeding en energie. Tientallen miljoenen mensen leden honger als gevolg van de Amerikaans-Israëlische oorlog tegen Iran en de sluiting van de zeestraat die er een voorspelbaar gevolg van was. Het is zeer te hopen dat dit probleem nu afneemt door hervatting van de wereldhandel.
Een van de Amerikaanse oorlogsdoelen van de oorlog tegen Iran was regime change, een nieuwe regering in Teheran. Geveinsd werd dat het de VS te doen was om de burgers in Iran, die te maken hebben met stevige repressie, te helpen. Zoals te voorspellen was, zit de regering in Iran alleen maar steviger in het zadel door de oorlog. Iraanse burgers zijn niet geholpen. Het is zeer te hopen dat de de-escalatie in de regio er nu alsnog voor zorgt dat de repressie afneemt.
Een ander oorlogsdoel was het voorkomen dat Iran een kernwapen krijgt. Het probleem hiermee was dat zowel de Amerikaanse inlichtingendiensten als inspecteurs van het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) al voorafgaand aan de geweldsescalatie stelden dat Iran geen kernwapens bouwt. Iran zei voor de oorlog ook al geen kernwapens te willen. Op dit punt is dus weinig verandert. Het is belangrijk dat de inspecteurs van het IAEA spoedig weer toegang krijgen tot Iran.
Tenenkrommend was dat de Nederlandse regering de agressie tegen Iran niet wilde veroordelen. Erger, het sprak begrip uit voor de Amerikaans-Israëlische oorlog. Wij lanceerden een petitie om het kabinet tot de orde te roepen en hebben deze onder de aandacht van de minister gebracht. Ook legden we in een artikel de vinger op de zere plek, namelijk dat Nederland selectief is in het oorlogsgeweld dat wel of niet wordt veroordeeld. In een ander opiniestuk in Trouw riepen we specifiek op tot maatregelen tegen Israël vanwege het geweld tegen Libanon. Later kwam het kabinet gelukkig wel een beetje terug op het uitgesproken begrip. Maar vastgesteld moet helaas worden dat de regering het internationaal recht in deze kwestie niet heeft bevorderd – een opdracht die wel in de grondwet staat.
Israël maakt duidelijk het akkoord tussen de VS en Iran niet te steunen. De kans is daarmee aanwezig dat Israël het geweld tegen Libanon voortzet. Belangrijk is dat dit voorkomen wordt. Als Israël zich niet houdt aan het akkoord, is dat reden voor meer druk op het land. Sowieso is belangrijk dat Israël zich terugtrekt uit de gebieden die zij sinds de grondinvasie bezetten in het zuiden van Libanon.
Met het akkoord komt er hopelijk een einde aan een illegale en roekeloze oorlog, die veel ellende heeft gecreëerd maar geen enkel probleem opgelost. Heel belangrijk is dat in de komende zestig dagen een duurzame overeenkomst wordt gesloten. De burgers van Iran en elders in de regio zijn het hardste geraakt. Om de kans op duurzame vrede zo groot mogelijk te maken moeten zij centraal staan in elke overeenkomst.
